<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 vector-feature-night-mode-enabled skin-theme-clientpref-os vector-sticky-header-enabled" lang="fr" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Segundo de Chomón</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/Segundo_de_Chom%C3%B3n"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Segundo_de_Chomón rootpage-Segundo_de_Chomón skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Segundo de Chomón</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="fr" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="fr" dir="ltr"><div class="infobox_v3 infobox infobox--frwiki noarchive large"><div class="entete icon cinema" style="background-color:#09C8BD;color:#000000"><div>Segundo de Chomón<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r224760557">
/* start https://fr.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .entete.cinema{background-image:url("./_mw_/Picto_infobox_cinema.png")}
/* end https://fr.wikipedia.org/ */
</style></div></div><div><div class="images" style="padding:2px 0"></div><div class="legend">Le réalisateur Segundo de Chomón en 1900</div></div><table><caption style="color:#000000;text-align:center;background-color:#09C8BD">Biographie</caption><tbody><tr class=""><th scope="row">Naissance</th><td class=""><div>
<span class="wd_p569"><time class="nowrap date-lien" datetime="1871-10-17" data-sort-value="1871-10-17"><a href="17_octobre" title="17 octobre">17</a> <a href="Octobre_1871" title="Octobre 1871">octobre</a> <a href="1871" title="1871">1871</a></time></span><br><span class="wd_p19"><a href="Teruel" title="Teruel">Teruel</a></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Décès</th><td class=""><div>
<span class="wd_p570"><time class="nowrap date-lien" datetime="1929-05-02" data-sort-value="1929-05-02"><a href="2_mai" title="2 mai">2</a> <a href="Mai_1929" title="Mai 1929">mai</a> <a href="1929" title="1929">1929</a></time></span> (à 57 ans)<br><span class="wd_p20"><a href="20e_arrondissement_de_Paris" title="20e arrondissement de Paris">20e arrondissement de Paris</a></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Nom de naissance</th><td class=""><div>
<span class="wd_p1477"><span class="lang-es" lang="es">Segundo Víctor Aurelio Chomón y Ruiz</span></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Nationalité</th><td class=""><div>
<span class="wd_p27"><a href="Espagne" title="Espagne">espagnole</a></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Activités</th><td class=""><div>
<span class="wd_p106"><a href="R%C3%A9alisateur" title="Réalisateur">Réalisateur de cinéma</a>, <a href="Animateur_(artiste)" title="Animateur (artiste)">animateur</a>, <a href="Producteur_de_cin%C3%A9ma" title="Producteur de cinéma">producteur de cinéma</a>, <a href="Directeur_de_la_photographie" title="Directeur de la photographie">directeur de la photographie</a>, <a href="Sc%C3%A9nariste" title="Scénariste">scénariste</a>, <a href="Acteur" title="Acteur">acteur</a>, <a href="Cadreur" title="Cadreur">cadreur</a>, <a href="Monteur" title="Monteur">monteur</a></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Période d'activité</th><td class=""><div>
<time datetime="1902" data-sort-value="1902" class="date-lien"><a href="1902" title="1902">1902</a></time>-<wbr><span class="wd_p2032"><time datetime="1929" data-sort-value="1929" class="date-lien"><a href="1929" title="1929">1929</a></time></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Père</th><td class=""><div>
<span class="wd_p22">Isaac Chomón Gil <small>(<a href="https://www.wikidata.org/wiki/Q114436104" class="extiw external" title="d:Q114436104"><span class="indicateur-langue" title="Voir l'élément Wikidata correspondant">d</span></a>)</small></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Mère</th><td class=""><div>
<span class="wd_p25">Luisa Ruiz Valero <small>(<a href="https://www.wikidata.org/wiki/Q114436059" class="extiw external" title="d:Q114436059"><span class="indicateur-langue" title="Voir l'élément Wikidata correspondant">d</span></a>)</small></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Conjoint</th><td class=""><div>
<span class="wd_p26"><a href="Julienne_Mathieu" title="Julienne Mathieu">Julienne Mathieu</a></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Enfant</th><td class=""><div>
<span class="wd_p40">Robert de Chomon <small>(<a href="https://www.wikidata.org/wiki/Q87720362" class="extiw external" title="d:Q87720362"><span class="indicateur-langue" title="Voir l'élément Wikidata correspondant">d</span></a>)</small></span></div></td></tr></tbody></table><table><caption style="color:#000000;text-align:center;background-color:#09C8BD">Autres informations</caption><tbody><tr class=""><th scope="row">A travaillé pour</th><td class=""><div>
<span class="wd_p108"><a href="Path%C3%A9" title="Pathé">Pathé</a></span></div></td></tr></tbody></table></div>
<p><b>Segundo Víctor Aurelio Chomón y Ruiz</b>, dit <b>Segundo de Chomón</b>, est un <a href="Cadreur" title="Cadreur">opérateur</a> et <a href="R%C3%A9alisateur" title="Réalisateur">réalisateur</a> <a href="Espagne" title="Espagne">espagnol</a>, né le <time class="nowrap" datetime="1871-10-17" data-sort-value="1871-10-17">17 octobre 1871</time> à <a href="Teruel" title="Teruel">Teruel</a><sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> et mort le <time class="nowrap date-lien" datetime="1929-05-02" data-sort-value="1929-05-02"><a href="2_mai" title="2 mai">2</a> <a href="Mai_1929" title="Mai 1929">mai</a> <a href="1929_au_cin%C3%A9ma" title="1929 au cinéma">1929</a></time> à l'<a href="H%C3%B4pital_Tenon" title="Hôpital Tenon">hôpital Tenon</a> dans le <a href="20e_arrondissement_de_Paris" title="20e arrondissement de Paris"><abbr class="abbr" title="Vingtième">20<sup>e</sup></abbr> arrondissement</a> de <a href="Paris" title="Paris">Paris</a><sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Il est un des pionniers du cinéma d'animation.
</p><p>Il réalise ses premiers films en Espagne avant que <a href="Path%C3%A9" title="Pathé">Pathé</a> ne l'attire en France où il travaille sous le nom de <b>Chaumont</b> ou <b>Chomont</b>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Biographie">Biographie</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Débuts"><span id="D.C3.A9buts"></span>Débuts</h3></div>
<p>Il est le fils d'Isaac Chomón, médecin, et de Luisa Ruiz, mais peu de choses sont connues de son enfance à Teruel<sup id="cite_ref-T17_3-0" class="reference"><a href="#cite_note-T17-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Il a peut-être fait des études de dessin industriel<sup id="cite_ref-T17_3-1" class="reference"><a href="#cite_note-T17-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Lors d'un voyage à Paris vers 1895, il rencontre <a href="Julienne_Mathieu" title="Julienne Mathieu">Julienne Mathieu</a>, artiste lyrique et comédienne de théâtre, qui devient sa compagne et sa femme<sup id="cite_ref-T18_4-0" class="reference"><a href="#cite_note-T18-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Elle lui fait connaître les premières projections cinématographiques des <a href="Auguste_et_Louis_Lumi%C3%A8re#Projections_privées_et_publiques_de_1895" title="Auguste et Louis Lumière">frères Lumière</a><sup id="cite_ref-B95_5-0" class="reference"><a href="#cite_note-B95-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. En 1897, ils ont un fils, Robert Mathieu<sup id="cite_ref-T18_4-1" class="reference"><a href="#cite_note-T18-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Entre 1897 et 1899, il s'enrôle dans l'armée espagnole et part à Cuba où il participe à la <a href="Guerre_hispano-am%C3%A9ricaine" title="Guerre hispano-américaine">guerre hispano-américaine</a><sup id="cite_ref-B95_5-1" class="reference"><a href="#cite_note-B95-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, puis revient à Paris en 1899<sup id="cite_ref-T19_6-0" class="reference"><a href="#cite_note-T19-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. En l'absence de Segundo de Chomón, Julienne Mathieu commence à travailler à l'enluminure, c'est-à-dire au coloriage image par image de films, pour les principales sociétés cinématographiques de l'époque, celles de <a href="Georges_M%C3%A9li%C3%A8s" title="Georges Méliès">Georges Méliès</a> et de <a href="Charles_Path%C3%A9" title="Charles Pathé">Charles Pathé</a><sup id="cite_ref-B95_5-2" class="reference"><a href="#cite_note-B95-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Elle apprend la technique, en particulier au sein de l'<a href="Atelier_de_Mme_B._Thuillier" title="Atelier de Mme B. Thuillier">atelier de Mme B. Thuillier</a>, cherche à la perfectionner, et décide d'en faire son métier<sup id="cite_ref-B95_5-3" class="reference"><a href="#cite_note-B95-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup class="reference cite_virgule">,</sup><sup id="cite_ref-7" class="reference"><a href="#cite_note-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>En 1901, Segundo de Chomón, Julienne Matthieu et leur fils s'installent à Barcelone, où ils établissent un petit atelier de coloriage au pochoir de films (procédé <a href="Path%C3%A9color" title="Pathécolor">Pathécolor</a>), équipé d'un <a href="Banc-titre" title="Banc-titre">banc-titre</a> rudimentaire pour tourner les titres traduits en espagnol des films de <a href="Path%C3%A9_fr%C3%A8res" class="mw-redirect" title="Pathé frères">Pathé Frères</a><sup id="cite_ref-8" class="reference"><a href="#cite_note-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, qu'il distribue à Barcelone<sup id="cite_ref-B95_5-4" class="reference"><a href="#cite_note-B95-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. L'atelier réalise notamment pour Pathé Frères le coloriage de <i><a href="Ali_Baba_et_les_Quarante_Voleurs_(film%2C_1902)" title="Ali Baba et les Quarante Voleurs (film, 1902)">Ali Baba et les quarante voleurs</a></i> (1902), <i><a href="Danses_cosmopolites_%C3%A0_transformations" title="Danses cosmopolites à transformations">Danses cosmopolites à transformations</a></i> (1902), <i><a href="La_F%C3%A9e_Printemps_(film%2C_1902)" title="La Fée Printemps (film, 1902)">La Fée Printemps</a></i> (1902), <i><a href="La_Vie_et_la_Passion_de_J%C3%A9sus-Christ" title="La Vie et la Passion de Jésus-Christ">La Vie et la Passion de Jésus-Christ</a></i> (1902-1903), <i><a href="Guillaume_Tell_(film%2C_1903)" title="Guillaume Tell (film, 1903)">Guillaume Tell</a></i> (1903), <i><a href="La_Valise_de_Barnum" title="La Valise de Barnum">La Valise de Barnum</a></i> (1904) et <i><a href="M%C3%A9tamorphoses_du_papillon" title="Métamorphoses du papillon">Métamorphoses du papillon</a></i> (1904)<sup id="cite_ref-9" class="reference"><a href="#cite_note-9"><span class="cite-bracket">[</span>9<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Parallèlement à ces activités de sous-traitance et de distribution, Segundo de Chomón tourne quelques documentaires pour <a href="Path%C3%A9_fr%C3%A8res" class="mw-redirect" title="Pathé frères">Pathé Frères</a>, dont <i>Ascension du mont Serrat en Espagne</i> et <i>Descente du mont Serrat</i>, tournés tous deux le même jour, en 1901 (films perdus), en installant la caméra à l'avant du train pour la montée et à l'arrière pour la descente, afin de donner la sensation du mouvement du train<sup id="cite_ref-10" class="reference"><a href="#cite_note-10"><span class="cite-bracket">[</span>10<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, et <i><a href="Barcelone_-_Parc_au_cr%C3%A9puscule" title="Barcelone - Parc au crépuscule">Barcelone - Parc au crépuscule</a></i> (1904). À partir de 1902, il réalise quelques films pour la société de production espagnole Macaya y Marro, formée en 1902 par Alberto Marro, l'exploitant de la salle de cinéma Edén Concert à Barcelone, et le financier Luis Macaya<sup id="cite_ref-11" class="reference"><a href="#cite_note-11"><span class="cite-bracket">[</span>11<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>. Parmi ceux-ci, <i>Choque de trenes</i> (<i>Collision de trains</i>, 1902, film perdu).
</p><p>Il interprète également les rôles principaux dans deux de ses courts-métrages, <i>En avant la musique</i> (connu aussi sous <i>La leçon de solfège</i>) et <i><a href="Les_%C5%92ufs_de_P%C3%A2ques" title="Les Œufs de Pâques">Les œufs de Pâques</a></i> en <a href="1907" title="1907">1907</a><sup id="cite_ref-12" class="reference"><a href="#cite_note-12"><span class="cite-bracket">[</span>12<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Activité_cinématographique"><span id="Activit.C3.A9_cin.C3.A9matographique"></span>Activité cinématographique</h3></div>
<p>Encouragée par <a href="Path%C3%A9_fr%C3%A8res" class="mw-redirect" title="Pathé frères">Pathé Frères</a> qui lutte contre <a href="Star_Film_(France)" title="Star Film (France)">Star Film</a>, la société de <a href="Georges_M%C3%A9li%C3%A8s" title="Georges Méliès">Méliès</a>, la créativité de Segundo de Chomón le place comme l'un des plus grands spécialistes de l'époque de la <a href="Prise_de_vues_cin%C3%A9matographique" title="Prise de vues cinématographique">prise de vues</a> <a href="Cadence_de_prise_de_vues#image_par_image" title="Cadence de prise de vues">image par image</a>, qu'on appelle en France en 1906 « le mouvement américain » : c'est la technique de la première <a href="Animation_(audiovisuel)" title="Animation (audiovisuel)">animation</a>, inconnue en Europe, utilisée abondamment aux États-Unis où elle s'intitule <i><a href="Stop_motion" class="mw-redirect" title="Stop motion">stop animation</a></i> (voir <a href="James_Stuart_Blackton" title="James Stuart Blackton">James Stuart Blackton</a>)<sup id="cite_ref-13" class="reference"><a href="#cite_note-13"><span class="cite-bracket">[</span>13<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Il signe en 1905 des contrats avec des entreprises telles qu'<a href="Itala_Film" title="Itala Film">Itala Film</a> de <a href="Turin" title="Turin">Turin</a> ou <a href="Path%C3%A9" title="Pathé">Pathé frères</a> de Paris, avec qui il fonde à <a href="Barcelone" title="Barcelone">Barcelone</a> une succursale espagnole. Segundo de Chomón contribue au développement de la création d'une véritable industrie nationale cinématographique espagnole. Ses films visent le public populaire, avec des <a href="M%C3%A9lodrame_(cin%C3%A9ma)" title="Mélodrame (cinéma)">mélodrames</a>, des <a href="Zarzuela" title="Zarzuela">zarzuelas</a>, des drames historiques et des comédies.
</p><p>Après quatre années passées en France, période la plus prolifique, il retourne à Barcelone en 1910. Là, il s'associe avec Juan Fuster, ouvre un petit studio et produit et réalise plusieurs films espagnols. Il fait aussi partie de l'équipe de quatre opérateurs qui travaillent pour <a href="Giovanni_Pastrone" title="Giovanni Pastrone">Giovanni Pastrone</a> sur le film <i><a href="Cabiria" title="Cabiria">Cabiria</a></i>. Il est responsable de l'impressionnante séquence d'éruption de l'Etna, qui utilise l'<a href="Effet_Sch%C3%BCfftan" title="Effet Schüfftan">effet Schüfftan</a> (une partie du cadre seulement est impressionnée). Dans d'autres scènes, il utilise les déplacements sur rail de la caméra pour magnifier les décorations des temples orientaux, et développe un éclairage expressionniste qui fait ressortir les visages des acteurs et les détails du décor.
</p><p>Le réalisateur rencontre des difficultés à se faire connaître du grand public bien que son rôle demeure important dans la mise au point des prises de vues image par image. Il est confronté à des réalisateurs à succès comme <a href="Georges_M%C3%A9li%C3%A8s" title="Georges Méliès">Georges Méliès</a>, dont il est le grand rival, mais aussi <a href="%C3%89mile_Cohl" title="Émile Cohl">Émile Cohl</a>.
</p><p>Le <a href="Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale" title="Première Guerre mondiale">conflit mondial de 1914-1918</a> pèse lourdement sur son activité, de même qu'à celle de ses concurrents. Les studios Itala Film sont transformés en hôpital. Surtout, l'industrie cinématographique européenne souffre de l'extraordinaire augmentation des coûts du celluloïd, matière première stratégique. La baisse de la production cinématographique n'empêche pas Chomón de travailler avec <a href="Giovanni_Pastrone" title="Giovanni Pastrone">Giovanni Pastrone</a> dans des films comme <i>El fuego</i> (1915), <i>Tigre real</i> (1916), <i>La guerra y el sueño de Momi</i> (1917), ou <i>Hedda Gabler</i> (1919). Peu après la guerre, il quitte Itala Film et s'associe avec l'artiste de cirque <a href="Luciano_Albertini" title="Luciano Albertini">Luciano Albertini</a> pour créer la société de production Albertini Film.
</p><p>En 1923, il s'installe à nouveau à Paris. Il travaille avec un ingénieur suisse, Ernest Zollinger, à un système de film en couleurs pour lequel il obtient la médaille d'or de l'Exposition internationale de photographie, optique et cinématographie de Turin. Trois ans plus tard, il participe au tournage de la super-production du cinéma français <i><a href="Napol%C3%A9on_(film%2C_1927)" class="mw-redirect" title="Napoléon (film, 1927)">Napoléon</a></i> (1927) d'<a href="Abel_Gance" title="Abel Gance">Abel Gance</a>.
</p><p>En 1929, il se rend au Maroc mais il contracte une maladie grave et décède peu de temps après à Paris.
</p><p>Son fils, Robert Chomon, dépose ses maigres archives (350 photos de plateau) au <a href="Mus%C3%A9e_national_du_cin%C3%A9ma" title="Musée national du cinéma">Musée du cinéma de Turin</a><sup id="cite_ref-14" class="reference"><a href="#cite_note-14"><span class="cite-bracket">[</span>14<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Filmographie">Filmographie</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Comme_réalisateur"><span id="Comme_r.C3.A9alisateur"></span>Comme réalisateur</h3></div>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Films_réalisés_en_Espagne"><span id="Films_r.C3.A9alis.C3.A9s_en_Espagne"></span>Films réalisés en <a href="Espagne" title="Espagne">Espagne</a></h4></div>
<div style="column-count:3;margin:.3em 0;" class="colonnes"><div style="margin:-.3em 0;">
<ul><li><a href="1903_au_cin%C3%A9ma" title="1903 au cinéma">1903</a> : <i>Panorama de Tibidabo</i></li>
<li><a href="1905_au_cin%C3%A9ma" title="1905 au cinéma">1905</a> : <i><a href="Les_Gandins_du_parc" title="Les Gandins du parc">Les Gandins du parc</a></i> (<i><span class="lang-es" lang="es">Los guapos del Parque</span></i>)</li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>La danza de las mariposas</i></li>
<li><a href="1910_au_cin%C3%A9ma" title="1910 au cinéma">1910</a> : <i>Una farsa de colas</i></li>
<li><a href="1910_au_cin%C3%A9ma" title="1910 au cinéma">1910</a> : <i>La fille du garde-côte</i> (<i>La hija del guardacostas</i>)</li>
<li><a href="1910_au_cin%C3%A9ma" title="1910 au cinéma">1910</a> : <i>La expiación</i></li>
<li><a href="1910_au_cin%C3%A9ma" title="1910 au cinéma">1910</a> : <i>La justice du roi Don Pedro</i> (<i>Justicias del rey Don Pedro</i>)</li>
<li><a href="1910_au_cin%C3%A9ma" title="1910 au cinéma">1910</a> : <i>Fleurs et perles</i> (<i>Flores y perlas</i>)</li>
<li><a href="1910_au_cin%C3%A9ma" title="1910 au cinéma">1910</a> : <i>Amor Gitano</i></li>
<li><a href="1910_au_cin%C3%A9ma" title="1910 au cinéma">1910</a> : <i>Le pont de la mort</i> (<i>El puente de la muerte</i>)</li>
<li><a href="1910_au_cin%C3%A9ma" title="1910 au cinéma">1910</a> : <i>La fatalité</i> (<i>La Fatalidad</i>)</li>
<li><a href="1911_au_cin%C3%A9ma" title="1911 au cinéma">1911</a> : <i>Pulgarcito</i></li>
<li><a href="1911_au_cin%C3%A9ma" title="1911 au cinéma">1911</a> : <i>Barcelone, principale ville de la Catalogne</i></li>
<li><a href="1912_au_cin%C3%A9ma" title="1912 au cinéma">1912</a> : <i>L'antique Tolède</i></li>
<li><a href="1912_au_cin%C3%A9ma" title="1912 au cinéma">1912</a> : <i>Rêver réveille</i> (<i>Superstition andalouse</i>)</li></ul>
</div></div>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Films_réalisés_en_France"><span id="Films_r.C3.A9alis.C3.A9s_en_France"></span>Films réalisés en <a href="France" title="France">France</a></h4></div>
<div style="column-count:3;margin:.3em 0;" class="colonnes"><div style="margin:-.3em 0;">
<ul><li><a href="1905_au_cin%C3%A9ma" title="1905 au cinéma">1905</a> : <i><a href="Le_Roi_des_dollars" title="Le Roi des dollars">Le Roi des dollars</a></i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i>L'Obsession du billard</i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i><a href="Les_Cent_Trucs" title="Les Cent Trucs">Les Cent Trucs</a></i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i><a href="Le_Courant_%C3%A9lectrique" title="Le Courant électrique">Le Courant électrique</a></i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i>La Fée aux pigeons</i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i>La Dernière sorcière</i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i><a href="Plongeur_fantastique" title="Plongeur fantastique">Plongeur fantastique</a></i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i>L'Homme aux trente-six têtes</i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i>Le Théâtre de Bob</i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i><a href="La_Maison_ensorcel%C3%A9e_(film%2C_1906)" title="La Maison ensorcelée (film, 1906)">La Maison ensorcelée</a></i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i>Ah ! La Barbe ! <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Ah!_La_Barbe" class="extiw external" title="en:Ah! La Barbe"><span class="indicateur-langue" title="Article en anglais : « Ah! La Barbe »">(en)</span></a></i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i>Hallucination musicale</i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i><a href="L'Obsession_de_l'or" title="L'Obsession de l'or">L'Obsession de l'or</a></i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i>Le Mariage du roi Alphonse XIII</i> (documentaire)</li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i>Le Troubadour</i>, avec <a href="Gabrielle_Robinne" title="Gabrielle Robinne">Gabrielle Robinne</a></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i><a href="L'Antre_de_la_sorci%C3%A8re" title="L'Antre de la sorcière">L'Antre de la sorcière</a></i></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i>Les Roses magiques</i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="Le_Sorcier_arabe" title="Le Sorcier arabe">Le Sorcier arabe</a></i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="Vie_et_Passion_de_notre_seigneur_J%C3%A9sus-Christ" title="Vie et Passion de notre seigneur Jésus-Christ">Vie et Passion de notre seigneur Jésus-Christ</a></i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>Les Tulipes</i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="Le_Charmeur" title="Le Charmeur">Le Charmeur</a></i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>Le Bailleur</i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>Les Flammes diaboliques</i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>Le Parapluie fantastique</i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>Fantaisies endiablées</i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="Les_%C5%92ufs_de_P%C3%A2ques" title="Les Œufs de Pâques">Les Œufs de Pâques</a></i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="La_F%C3%A9e_des_roches_noires" title="La Fée des roches noires">La Fée des roches noires</a></i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="Les_Chrysanth%C3%A8mes" title="Les Chrysanthèmes">Les Chrysanthèmes</a></i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="Le_Sculpteur_express" title="Le Sculpteur express">Le Sculpteur express</a></i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>Silhouettes animées</i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="Le_Spectre_rouge" title="Le Spectre rouge">Le Spectre rouge</a></i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>Armures mystérieuses</i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="Les_Verres_enchant%C3%A9s" title="Les Verres enchantés">Les Verres enchantés</a></i>, avec <a href="Julienne_Mathieu" title="Julienne Mathieu">Julienne Mathieu</a></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>La Boîte à cigares</i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="Satan_s'amuse" title="Satan s'amuse">Satan s'amuse</a></i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="L'%C3%89tang_enchant%C3%A9" title="L'Étang enchanté">L'Étang enchanté</a></i>, avec <a href="Julienne_Mathieu" title="Julienne Mathieu">Julienne Mathieu</a></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="Ali_Baba_et_les_Quarante_Voleurs_(film%2C_1907)" title="Ali Baba et les Quarante Voleurs (film, 1907)">Ali Baba et les Quarante Voleurs</a></i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>La Forge infernale</i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>En avant la musique</i>, avec <a href="Julienne_Mathieu" title="Julienne Mathieu">Julienne Mathieu</a></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="Les_Kiriki%2C_acrobates_japonais" title="Les Kiriki, acrobates japonais">Les Kiriki, acrobates japonais</a></i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i><a href="Les_Glaces_merveilleuses" title="Les Glaces merveilleuses">Les Glaces merveilleuses</a></i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>Le Baiser de la sorcière</i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>Métempsycose</i></li>
<li><a href="1907_au_cin%C3%A9ma" title="1907 au cinéma">1907</a> : <i>Le Scarabée d'or</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>La Table magique</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Voyage original</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Les Œufs merveilleux</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i><a href="L'Araign%C3%A9e_d'or" title="L'Araignée d'or">L'Araignée d'or</a></i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i><a href="Cr%C3%A9ation_de_la_serpentine" title="Création de la serpentine">Création de la serpentine</a></i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Voyage oriental</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Le secret de la sorcière</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i><a href="Le_R%C3%AAve_des_marmitons" title="Le Rêve des marmitons">Le Rêve des marmitons</a></i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Les affiches animées</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Sculpteur moderne</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Excursion dans la lune</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Chiffonniers et caricaturistes</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Le Rêve de Toula</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i><a href="La_Grenouille_(film)" title="La Grenouille (film)">La Grenouille</a></i>, avec <a href="Julienne_Mathieu" title="Julienne Mathieu">Julienne Mathieu</a></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Les Lunatiques</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>L'Auberge tranquille</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i><a href="L'Insaisissable_Pickpocket" title="L'Insaisissable Pickpocket">L'Insaisissable Pickpocket</a></i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i><a href="Les_Papillons_japonais" title="Les Papillons japonais">Les Papillons japonais</a></i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i><a href="La_L%C3%A9gende_du_Fant%C3%B4me" title="La Légende du Fantôme">La Légende du Fantôme</a></i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Les Flammes mystérieuses</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Déménagement magnétique</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Les tribulations du roi Tétaclaque</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>L'aspirateur</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Les Grotesques</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Cuisine magnétique</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i><a href="Le_Chevalier_myst%C3%A8re_(film%2C_1908)" title="Le Chevalier mystère (film, 1908)">Le chevalier mystère</a></i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i><a href="H%C3%B4tel_%C3%A9lectrique" title="Hôtel électrique">Hôtel électrique</a>,</i> avec <a href="Julienne_Mathieu" title="Julienne Mathieu">Julienne Mathieu</a></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>L'écran magique</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>La grotte des esprits</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Mes fleurs</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i><a href="Magie_moderne" title="Magie moderne">Magie moderne</a></i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>L'abeille et la rose</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Le voleur mystérieux</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Les pantins de Misole</i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i><a href="Les_Ombres_chinoises" title="Les Ombres chinoises">Les ombres chinoises</a></i></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i>Les jouets vivants</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i><a href="Symphonie_bizarre" title="Symphonie bizarre">Symphonie bizarre</a></i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i><a href="Le_Voleur_invisible" title="Le Voleur invisible">Le Voleur invisible</a></i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>La liquéfaction des corps</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i><a href="Les_Cocottes_en_papier" title="Les Cocottes en papier">Les Cocottes en papier</a></i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>Le Petit Poucet</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>L'âne de la sorcière</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>La forge du diable</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>Les cadeaux de la fée</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>Le jeu de patience</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>Farce macabre</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>Cauchemar et doux rêves</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>Les têtes fantastiques</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>Voyage à la planète Jupiter</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>La leçon de musique</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>Pickpock ne craint pas les entraves</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>Une excursion incohérente</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>Les guirlandes merveilleuses</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i>Mars</i></li>
<li><a href="1909_au_cin%C3%A9ma" title="1909 au cinéma">1909</a> : <i><a href="Le_Roi_des_Aulnes_(film%2C_1909)" title="Le Roi des Aulnes (film, 1909)">Le Roi des Aulnes</a></i></li>
<li><a href="1910_au_cin%C3%A9ma" title="1910 au cinéma">1910</a> : <i>Voyage au centre de la Terre</i></li>
<li><a href="1912_au_cin%C3%A9ma" title="1912 au cinéma">1912</a> : <i>Métamorphoses,</i> avec France Mathieu</li></ul>
</div></div>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Films_réalisés_en_Italie"><span id="Films_r.C3.A9alis.C3.A9s_en_Italie"></span>Films réalisés en <a href="Italie" title="Italie">Italie</a></h4></div>
<ul><li><a href="1916_au_cin%C3%A9ma" title="1916 au cinéma">1916</a> : <i>La guerre et le rêve de Momi</i></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Comme_chef-opérateur"><span id="Comme_chef-op.C3.A9rateur"></span>Comme chef-opérateur</h3></div>
<ul><li><a href="1905_au_cin%C3%A9ma" title="1905 au cinéma">1905</a> : <i><a href="La_Poule_aux_%C5%93ufs_d'or_(film%2C_1905)" title="La Poule aux œufs d'or (film, 1905)">La Poule aux œufs d'or</a></i> de <a href="Gaston_Velle" title="Gaston Velle">Gaston Velle</a></li>
<li><a href="1906_au_cin%C3%A9ma" title="1906 au cinéma">1906</a> : <i><a href="Aladin_ou_la_Lampe_merveilleuse_(film)" title="Aladin ou la Lampe merveilleuse (film)">Aladin ou la lampe merveilleuse</a></i>, d'<a href="Albert_Capellani" title="Albert Capellani">Albert Capellani</a></li>
<li><a href="1908_au_cin%C3%A9ma" title="1908 au cinéma">1908</a> : <i><a href="Transformations_%C3%A9lastiques" title="Transformations élastiques">Transformations élastiques</a>,</i> de <a href="Jean_Durand_(r%C3%A9alisateur)" title="Jean Durand (réalisateur)">Jean Durand</a></li>
<li><a href="1913_au_cin%C3%A9ma" title="1913 au cinéma">1913</a> : <i><a href="Plus_fort_que_Sherlock_Holmes_(film%2C_1913)" title="Plus fort que Sherlock Holmes (film, 1913)">Plus fort que Sherlock Holmes</a></i> (<i>Più forte che Sherlock Holmes</i>) de <a href="Giovanni_Pastrone" title="Giovanni Pastrone">Giovanni Pastrone</a></li>
<li><a href="1914_au_cin%C3%A9ma" title="1914 au cinéma">1914</a> : <i><a href="Cabiria" title="Cabiria">Cabiria</a>,</i> de <a href="Giovanni_Pastrone" title="Giovanni Pastrone">Giovanni Pastrone</a></li>
<li><a href="1927_au_cin%C3%A9ma" title="1927 au cinéma">1927</a> : <i><a href="Napol%C3%A9on_(film%2C_1927)" class="mw-redirect" title="Napoléon (film, 1927)">Napoléon</a></i>, d'<a href="Abel_Gance" title="Abel Gance">Abel Gance</a> pour les effets spéciaux</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Notes_et_références"><span id="Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences"></span>Notes et références</h2></div>
<div class="references-small decimal" style="column-width:35em;"><ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage">« <a rel="nofollow" class="external text" href="http://dbe.rah.es/biografias/14147/segundo-de-chomon-ruiz"><cite style="font-style:normal;">Segundo de Chomón Ruiz | Real Academia de la Historia</cite></a> », sur <span class="italique">dbe.rah.es</span> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2020-02-11" data-sort-value="2020-02-11">11 février 2020</time>)</small></span></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage"><span class="noarchive">« <a rel="nofollow" class="external text" href="https://archives.paris.fr/arkotheque/visionneuse/visionneuse.php?arko=YTo2OntzOjQ6ImRhdGUiO3M6MTA6IjIwMTctMDUtMjIiO3M6MTA6InR5cGVfZm9uZHMiO3M6MTE6ImFya29fc2VyaWVsIjtzOjQ6InJlZjEiO2k6NDtzOjQ6InJlZjIiO2k6MjY5MjY5O3M6MTY6InZpc2lvbm5ldXNlX2h0bWwiO2I6MTtzOjIxOiJ2aXNpb25uZXVzZV9odG1sX21vZGUiO3M6NDoicHJvZCI7fQ=="><cite style="font-style:normal;">Visionneuse - Archives de Paris</cite></a> » <small class=" cachelinks">[<a rel="nofollow" class="external text" href="http://web.archive.org/web/20241213001301/https://archives.paris.fr/arkotheque/visionneuse/visionneuse.php?arko=YTo2OntzOjQ6ImRhdGUiO3M6MTA6IjIwMTctMDUtMjIiO3M6MTA6InR5cGVfZm9uZHMiO3M6MTE6ImFya29fc2VyaWVsIjtzOjQ6InJlZjEiO2k6NDtzOjQ6InJlZjIiO2k6MjY5MjY5O3M6MTY6InZpc2lvbm5ldXNlX2h0bWwiO2I6MTtzOjIxOiJ2aXNpb25uZXVzZV9odG1sX21vZGUiO3M6NDoicHJvZCI7fQ==">archive du <time class="nowrap" datetime="2024-12-13" data-sort-value="2024-12-13">13 décembre 2024</time></a>]</small></span>, sur <span class="italique">archives.paris.fr</span> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2025-10-11" data-sort-value="2025-10-11">11 octobre 2025</time>)</small></span></span>
</li>
<li id="cite_note-T17-3"><span class="reference-text"><a href="#Tharrats2009">Tharrats 2009</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr> 17</span>
</li>
<li id="cite_note-T18-4"><span class="reference-text"><a href="#Tharrats2009">Tharrats 2009</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr> 18</span>
</li>
<li id="cite_note-B95-5"><span class="reference-text"><a href="#Minguet_Batllori2009">Minguet Batllori 2009</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr> 95</span>
</li>
<li id="cite_note-T19-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-T19_6-0">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="#Tharrats2009">Tharrats 2009</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr> 19</span>
</li>
<li id="cite_note-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-7">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="#Tharrats2009">Tharrats 2009</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr> 20-22</span>
</li>
<li id="cite_note-8"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-8">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="#Tharrats2009">Tharrats 2009</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr> 23</span>
</li>
<li id="cite_note-9"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-9">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="#Tharrats2009">Tharrats 2009</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr> 39-43</span>
</li>
<li id="cite_note-10"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-10">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="#Tharrats2009">Tharrats 2009</a>, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr> 44</span>
</li>
<li id="cite_note-11"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-11">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="de_la_MadridGubern1997"><span class="ouvrage" id="Juan_carlos_de_la_MadridRomán_Gubern1997"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : espagnol">(es)</abbr> Juan carlos <span class="nom_auteur">de la Madrid</span> et Román <span class="nom_auteur">Gubern</span>, <cite class="italique" lang="es">Primeros tiempos del cinematógrafo en España</cite>, Universidad de Oviedo, <time>1997</time>, 348 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">978-84-605-6108-8</span>, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.fr/books?id=KhSQ1Kt5qxcC&pg=PA20">lire en ligne</a>)</small>, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr> 20<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Primeros+tiempos+del+cinemat%C3%B3grafo+en+Espa%C3%B1a&rft.pub=Universidad+de+Oviedo&rft.aulast=de+la+Madrid&rft.aufirst=Juan+carlos&rft.au=Gubern%2C+Rom%C3%A1n&rft.date=1997&rft.pages=20&rft.tpages=348&rft.isbn=978-84-605-6108-8&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3ASegundo+de+Chom%C3%B3n"></span></span></span></span>
</li>
<li id="cite_note-12"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-12">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.cinemabalzac.com/public/musique/pochette_archive.php">Le Cinéma Balzac</a></span>
</li>
<li id="cite_note-13"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-13">↑</a> </span><span class="reference-text">Georges Sadoul, Histoire du cinéma mondial, des origines à nos jours, Paris, Flammarion, 1968, 719 p., p. 407-408</span>
</li>
<li id="cite_note-14"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-14">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage">« <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.fondation-jeromeseydoux-pathe.com/"><cite style="font-style:normal;">Accueil - Fondation Jérôme Seydoux-Pathé</cite></a> », sur <span class="italique">www.fondation-jeromeseydoux-pathe.com</span> <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2025-10-11" data-sort-value="2025-10-11">11 octobre 2025</time>)</small></span></span>
</li>
</ol>
</div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Voir_aussi">Voir aussi</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Bibliographie">Bibliographie</h3></div>
<ul><li><span class="ouvrage"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : espagnol">(es)</abbr> <cite style="font-style:normal" lang="es">« Chomón y Ruiz, Segundo de »</cite>, dans <cite class="italique" lang="es">Gran Enciclopedia Aragonesa</cite> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.enciclopedia-aragonesa.com/voz.asp?voz_id=3729">lire en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=bookitem&rft.btitle=Gran+Enciclopedia+Aragonesa&rft.atitle=Chom%C3%B3n+y+Ruiz%2C+Segundo+de&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.enciclopedia-aragonesa.com%2Fvoz.asp%3Fvoz_id%3D3729&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3ASegundo+de+Chom%C3%B3n"></span></span></li>
<li><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> Joan M. Minguet Batllori, <i>Segundo de Chomón, Beyond the Cinema of Attractions (1904-1912)</i>, Filmoteca de la Generalitat de Catalunya, Barcelone, 1999</li>
<li><span class="ouvrage" id="Minguet_Batllori2007"><span class="ouvrage" id="Joan_M._Minguet_Batllori2007"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : espagnol">(es)</abbr> Joan M. <span class="nom_auteur">Minguet Batllori</span>, « <cite style="font-style:normal" lang="es">Segundo de Chomón y el cine de los orígenes: apuntes para una revisión</cite> », <i><span class="lang-es" lang="es">Secuencias: revista de historia del cine</span></i>, <abbr class="abbr" title="numéro">n<sup>o</sup></abbr> 26, <time>2007</time>, <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <span class="nowrap">53-65</span> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="http://digitool-uam.greendata.es/R/DSME7SJD81M7EJI2QRE9JKKUDYL2Y136URUTETDQBKKVF5P2UI-00086?func=dbin-jump-full&object_id=27439&local_base=GEN01&pds_handle=GUEST">lire en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Segundo+de+Chom%C3%B3n+y+el+cine+de+los+or%C3%ADgenes%3A+apuntes+para+una+revisi%C3%B3n&rft.jtitle=Secuencias%3A+revista+de+historia+del+cine&rft.issue=26&rft.aulast=Minguet+Batllori&rft.aufirst=Joan+M.&rft.date=2007&rft.pages=53-65&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3ASegundo+de+Chom%C3%B3n"></span></span></span></li>
<li><span class="ouvrage" id="Minguet_Batllori2009"><span class="ouvrage" id="Joan_M._Minguet_Batllori2009"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> Joan M. <span class="nom_auteur">Minguet Batllori</span>, « <cite style="font-style:normal" lang="en">Segundo de Chomón and the fascination for colour</cite> », <i><span class="lang-en" lang="en">Film History</span></i>, <abbr class="abbr" title="volume">vol.</abbr> 21, <time>2009</time>, <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <span class="nowrap">94-103</span> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="http://academic.csuohio.edu/kneuendorf/frames/color/Batllori2009.pdf">lire en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Segundo+de+Chom%C3%B3n+and+the+fascination+for+colour&rft.jtitle=Film+History&rft.aulast=Minguet+Batllori&rft.aufirst=Joan+M.&rft.date=2009&rft.volume=21&rft.pages=94-103&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3ASegundo+de+Chom%C3%B3n"></span></span></span></li>
<li><span class="ouvrage" id="McWilliams2012"><span class="ouvrage" id="Emily_McWilliams2012"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> Emily <span class="nom_auteur">McWilliams</span>, « <cite style="font-style:normal" lang="en">The Red Spectre: Commentary on Modernity Through Surrealism</cite> », <i><span class="lang-en" lang="en">Kino: The Western Undergraduate Journal of Film Studies</span></i>, <abbr class="abbr" title="volume">vol.</abbr> 3, <abbr class="abbr" title="numéro">n<sup>o</sup></abbr> 1, <time>2012</time> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="http://ir.lib.uwo.ca/cgi/viewcontent.cgi?article=1026&context=kino">lire en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=The+Red+Spectre%3A+Commentary+on+Modernity+Through+Surrealism&rft.jtitle=Kino%3A+The+Western+Undergraduate+Journal+of+Film+Studies&rft.issue=1&rft.aulast=McWilliams&rft.aufirst=Emily&rft.date=2012&rft.volume=3&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3ASegundo+de+Chom%C3%B3n"></span></span></span></li>
<li><span class="ouvrage" id="Mercer2008"><span class="ouvrage" id="Leigh_Mercer2008"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> Leigh <span class="nom_auteur">Mercer</span>, « <cite style="font-style:normal" lang="en">Fear at the hands of technology: The proto-Surrealism of the films of Segundo de Chomón</cite> », <i><span class="lang-en" lang="en">Studies in Hispanic Cinemas</span></i>, <abbr class="abbr" title="volume">vol.</abbr> 4, <abbr class="abbr" title="numéro">n<sup>o</sup></abbr> 2, <time class="nowrap" datetime="2008-05" data-sort-value="2008-05">mai 2008</time>, <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <span class="nowrap">79-90</span> <small style="line-height:1em;">(<a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">DOI</a> <span class=" noarchive nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://dx.doi.org/10.1386/shci.4.2.79_1">10.1386/shci.4.2.79_1</a></span>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Fear+at+the+hands+of+technology%3A+The+proto-Surrealism+of+the+films+of+Segundo+de+Chom%C3%B3n&rft.jtitle=Studies+in+Hispanic+Cinemas&rft.issue=2&rft.aulast=Mercer&rft.aufirst=Leigh&rft.date=2008-05&rft.volume=4&rft.pages=79-90&rft_id=info%3Adoi%2F10.1386%2Fshci.4.2.79_1&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3ASegundo+de+Chom%C3%B3n"></span></span></span></li>
<li><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : espagnol">(es)</abbr> Carlos Fernández Cuenca <i>Segundo de Chomón, maestro de la fantasía y de la técnica,(1871-1929)</i>, 1972, Editora Nacional, Madrid, 1972, 226 p.</li>
<li><span class="ouvrage" id="Sanchez_Vidal1985"><span class="ouvrage" id="Agustin_Sanchez_Vidal1985"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : espagnol">(es)</abbr> Agustin <span class="nom_auteur">Sanchez Vidal</span>, « <cite style="font-style:normal" lang="es">Segundo de Chomón : Compas de espera para un turolense universal</cite> », <i><span class="lang-es" lang="es">Artigrama</span></i>, <abbr class="abbr" title="numéro">n<sup>o</sup></abbr> 2, <time>1985</time> <small style="line-height:1em;">(<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.unizar.es/artigrama/pdf/02/2articulos/15.pdf">lire en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.atitle=Segundo+de+Chom%C3%B3n+%3A+Compas+de+espera+para+un+turolense+universal&rft.jtitle=Artigrama&rft.issue=2&rft.aulast=Sanchez+Vidal&rft.aufirst=Agustin&rft.date=1985&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3ASegundo+de+Chom%C3%B3n"></span></span></span></li>
<li><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : espagnol">(es)</abbr> Juan Gabriel Tharrats, <i>Inolvidable Chomón</i>, Filmoteca regional de Murcia, 1990, 59 p.</li>
<li><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : français">(fr)</abbr> <span class="ouvrage" id="Tharrats2009"><span class="ouvrage" id="Juan-Gabriel_Tharrats2009">Juan-Gabriel <span class="nom_auteur">Tharrats</span> (<abbr class="abbr" title="traduction">trad.</abbr> de l'espagnol), <cite class="italique">Segundo de Chomón : un pionnier méconnu du cinéma européen</cite>, Paris, <a href="%C3%89ditions_L'Harmattan" title="Éditions L'Harmattan">L'Harmattan</a>, <time>2009</time>, 322 <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> <small style="line-height:1em;">(<a href="International_Standard_Book_Number" title="International Standard Book Number">ISBN</a> <span class="nowrap">978-2-296-09970-8</span>, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.com/books?id=6eHhkIuGXOwC&printsec=frontcover">lire en ligne</a>)</small><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rft.genre=book&rft.btitle=Segundo+de+Chom%C3%B3n&rft.place=Paris&rft.pub=L%27Harmattan&rft.stitle=un+pionnier+m%C3%A9connu+du+cin%C3%A9ma+europ%C3%A9en&rft.aulast=Tharrats&rft.aufirst=Juan-Gabriel&rft.date=2009&rft.tpages=322&rft.isbn=978-2-296-09970-8&rfr_id=info%3Asid%2Ffr.wikipedia.org%3ASegundo+de+Chom%C3%B3n"></span></span></span></li>
<li><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : français">(fr)</abbr> Louise Beaudet, <i>À la recherche de Segundo de Chomón : pionnier du cinéma</i>, Annecy, Les Éditions du lac, 1985</li>
<li><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : français">(fr)</abbr> Réjane Hamus, « Segundo de Chomón », <i>1895</i>, <time class="nowrap" datetime="1999-09" data-sort-value="1999-09">septembre 1999</time>, n° 27 p. 49</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Articles_connexes">Articles connexes</h3></div>
<ul><li><a href="Cin%C3%A9ma_espagnol" title="Cinéma espagnol">Cinéma espagnol</a></li>
<li><a href="Cin%C3%A9ma_d'animation" class="mw-redirect" title="Cinéma d'animation">Cinéma d'animation</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Liens_externes">Liens externes</h3></div>
<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r194021218">
/* start https://fr.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .autres-projets>.titre{text-align:center;margin:0.2em 0}.mw-parser-output .autres-projets>ul{margin:0;padding:0}.mw-parser-output .autres-projets>ul>li{list-style:none;margin:0.2em 0;text-indent:0;padding-left:24px;min-height:20px;text-align:left;display:block}.mw-parser-output .autres-projets>ul>li>a{font-style:italic}@media(max-width:720px){.mw-parser-output .autres-projets{float:none}}
/* end https://fr.wikipedia.org/ */
</style>
<p class="mw-empty-elt">
</p>
<ul><li class="mw-empty-elt"></li>
<li><span class="liste-horizontale noarchive"><span class="wd_identifiers">Ressources relatives à l'audiovisuel</span> : <ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.allmovie.com/artist/p187952"><span class="lang-en" lang="en">AllMovie</span></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=17745.html">Allociné</a></li> <li><a class="external text" href="https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?p=345&url_prefix=https://www.imdb.com/&id=nm0159015"><span class="lang-en" lang="en">IMDb</span></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.unifrance.org/annuaires/personne/377559">Unifrance</a></li> </ul></span></li>
<li><span class="liste-horizontale noarchive"><span class="wd_identifiers">Ressource relative aux beaux-arts</span> : <ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.moma.org/artists/45795"><span class="lang-en" lang="en">Museum of Modern Art</span></a></li> </ul></span></li>
<li><span class="liste-horizontale noarchive"><span class="wd_identifiers">Ressource relative à la musique</span> : <ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://data.carnegiehall.org/names/1023221/about"><span class="lang-en" lang="en">Carnegie Hall</span></a></li> </ul></span> </li>
<li><div class="liste-horizontale"><span class="wd_identifiers">Notices dans des dictionnaires ou encyclopédies généralistes</span> : <ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.deutsche-biographie.de/119117436.html"><i>Deutsche Biographie</i></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://dbe.rah.es/biografias/14147/segundo-de-chomon-ruiz"><i>Diccionario Biográfico Español</i></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.sapere.it/enciclopedia/Chom%C3%B3n%2C%2BSegundo%2Bde-.html"><i>Enciclopedia De Agostini</i></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.enciclopedia-aragonesa.com/voz.asp?voz_id=3729"><i>Gran Enciclopedia Aragonesa</i></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.enciclopedia.cat/EC-GEC-0017642.xml"><i>Gran Enciclopèdia Catalana</i></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=11677"><i>Hrvatska Enciklopedija</i></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://snl.no/Segundo_de_Chom%C3%B3n"><i>Store norske leksikon</i></a></li> </ul></div></li>
<li><div class="liste-horizontale"><span class="wd_identifiers"><a href="Autorit%C3%A9_(sciences_de_l'information)" title="Autorité (sciences de l'information)">Notices d'autorité</a></span> : <ul><li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://viaf.org/viaf/7487570">VIAF</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://isni.org/isni/0000000059468821">ISNI</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12467323j">BnF</a></span> (<span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12467323j">données</a></span>)</li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.idref.fr/033858675">IdRef</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://id.loc.gov/authorities/n88128513">LCCN</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://d-nb.info/gnd/119117436">GND</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://datos.bne.es/resource/XX894214">Espagne</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://data.bibliotheken.nl/id/thes/p416548865">Pays-Bas</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/9811510570405606">Pologne</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.nli.org.il/en/authorities/987007397938205171">Israël</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://cantic.bnc.cat/registre/981058520368606706">Catalogne</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/13042091">Norvège</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=xx0180835">Tchéquie</a></span></li> </ul></div></li>
<li><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.ubu.com/film/chomon.html">Biographie et extraits (vidéo)</a> sur <a href="UbuWeb" title="UbuWeb">UbuWeb</a></li></ul>
<ul id="bandeau-portail" class="bandeau-portail"><li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail du cinéma espagnol</span> </span></li> <li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de la réalisation audiovisuelle</span> </span></li> <li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer skin-invert-image" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de l’animation</span> </span></li> </ul></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Cet article est issu de <a class="external text" title="Dernière modification le 2025-10-11" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/?title=Segundo_de_Chom%C3%B3n&oldid=229688994">Wikipédia</a>. Sauf mention contraire, le texte est disponible sous <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.fr">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a>. Des conditions supplémentaires peuvent s’appliquer aux fichiers multimédias.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>